Home » Tijdschriftartikelen » overzichtsartikelen » Tumormetabolisme en het Warburg-effect: translatie naar de klinische praktijk

Tumormetabolisme en het Warburg-effect: translatie naar de klinische praktijk

Door:
drs. T.W.H. Meijer
drs. T.W.H. Meijer

radiotherapeut, afdeling Radiotherapie, Radboudumc

Meer informatie en artikelen van deze auteur
dr. P.N. Span
dr. P.N. Span

bioloog, afdeling Radiotherapie, Radboudumc

Meer informatie en artikelen van deze auteur
prof. dr. L-F de Geus-Oei
prof. dr. L-F de Geus-Oei

hoogleraar nucleaire geneeskunde, afdeling Nucleaire Geneeskunde, Leids Universitair Medisch Centrum

Meer informatie en artikelen van deze auteur
prof. dr. J.H.A.M. Kaanders
prof. dr. J.H.A.M. Kaanders

radiotherapeut-oncoloog, afdeling Radiotherapie, Radboudumc

Meer informatie en artikelen van deze auteur

Samenvatting

Ongecontroleerde proliferatie is een van de biologische kenmerken van kanker. Om te kunnen delen moet een tumorcel zijn biomassa inclusief DNA vermenigvuldigen, waarvoor naast energie (adenosinetrifosfaat; ATP) ook lipiden, aminozuren, nucleotiden, glutathion en NADPH nodig zijn. Om deze moleculen te kunnen produceren, tonen tumorcellen een veranderd metabolisme, zogenoemde aerobe glycolyse (het Warburg-effect), ten opzichte van normale cellen, die glucose metaboliseren via de oxidatieve fosforylering. Aerobe glycolyse is een inefficiënte manier om ATP te produceren, maar speelt een belangrijke rol bij de biosynthese van bovengenoemde macromoleculen. Ter compensatie van deze inefficiënte ATP-productie moeten tumoren meer glucose consumeren, wat ten grondslag ligt aan de diagnostische waarde van 18FDG-PET. Daarnaast is het glutaminemetabolisme in tumorcellen van belang voor bio-energetische en anabole doeleinden. Verschillende signaleringsroutes, oncogenen en tumorsuppressoren die betrokken zijn bij proliferatie reguleren ook dit veranderde tumormetabolisme. In veel solide tumoren is een sterk glycolytisch metabolisme geassocieerd met een slechtere prognose. Remming van het tumormetabolisme lijkt dan ook een aantrekkelijke strategie om kankercellen aan te pakken. Verschillende remmers van de aansturende signaleringsroutes of van metabole transporters en enzymen zijn momenteel in klinisch onderzoek, waaronder de AMPK-agonist en het antidiabeticum metformine. Deze studies zullen het succes en de plaats van deze behandelingen in de kliniek moeten uitwijzen. De mTOR-remmer everolimus heeft reeds de klinische praktijk bereikt bij de behandeling van het verder gevorderde niercel- en mammacarcinoom. (NED TIJDSCHR ONCOL 2014;11:3–11)
Om het volledige artikel te kunnen lezen, heeft u de volgende mogelijkheden:


* (dit is alleen mogelijk voor Medisch Specialisten en artsen in opleiding tot medisch specialist met BIG nr. met voorschrijfbevoegdheid werkzaam binnen de oncologie in Nederland)

Koop nu voor €1,80 Inclusief 21% BTW
Deze PDF is eigendom van NTvO uitgegeven door Ariez B.V. en mag niet elders worden gepubliceerd of gebruikt.
Ontvang ook onze nieuwsbrief per mail: Inschrijven
© 2020 NTVO
X